مدل تعالی سازمانی چیست ؟

آیا تاکنون به این فکر کرده‌اید که ” عملکرد سازمانتان چگونه است؟ ”  به‌راستی چگونه می‌توان فهمید سازمانی در مسیر پیشرفت و رشد متوازن است یا خیر ؟ EFQM مدل تعالی سازمانی است که سازمان‌ها را ارزیابی و عملکرد آن‌ها را اندازه‌گیری می‌کند. این مدل به سازمان‌ها کمک می‌کند تا با مقایسه وضعیت موجود و مطلوب خود تفاوت‌ها را شناسایی کنند ، سپس با بررسی علل وقوع این تفاوت‌ها راه‌حل‌های بهبود وضع موجود را پیدا و آن‌ها را اجرا نمایند EFQM ابتدای کلمات European Foundation for Quality Management به معنی بنیاد اروپایی مدیریت کیفیت است. سازمان EFQM در سال ۱۹۸۸ توسط ۱۴ شرکت بزرگ اروپایی تشکیل شد و در حال حاضر ۶۰۰ سازمان بزرگ چندملیتی و ملی عضو آن هستند.

اصول اولیه تعالی سازمانی:

۱ –  نتیجه گرایی: از دیدگاه تعالی سازمانی یکی از ملزومات برتری ، کسب نتایج متوازن است که شامل نتایج حاصل برای تمام کارکنان ، مشتریان ، شرکا ، تأمین‌کنندگان و جامعه می‌باشد. و نتایج مربوط به همه‌ی ذینفعان مدنظر قرار می‌گیرد. نکته‌ی حائز اهمیت دیگر در مورد نتیجه گرایی این است که نتایج باید در اثر خط‌مشی و استراتژی‌های سازمان به‌دست‌آمده باشند نه عوامل تصادفی و خارج از اختیار سازمان . به‌طور مثال افزایش درآمدی که در اثر افزایش ناگهانی و پیش‌بینی‌نشده قیمت محصولات ، نفت و … اتفاق می‌افتد نمی‌تواند نشانه‌ای از رشد سازمان باشد.

۲ –  مشتری‌گرایی: ادامه حیات یک سازمان به تأمین نیازها و انتظارات مشتریان وابسته است و حفظ آن‌ها در کسب سهم بازار و پیشی گرفتن از رقبا بسیار مؤثر است.

۳ –  رهبری و ثبات هدف: رهبران سرآمد ارزش‌ها و مأموریت سازمان را مشخص می‌کنند و ثبات هدف دارند اما در صورت نیاز قادرند مسیر سازمان را تغییر دهند و با تشخیص به‌موقع لزوم اصلاحات و تغییر سبک رهبری از خود انعطاف‌پذیری نشان می‌دهند .

۴ – مدیریت بر پایه فرآیندها و واقعیات : فعالیت‌های داخلی و ارتباطات سازمان باید شناخته‌شده و به‌طور سیستماتیک کنترل شوند. تصمیمات مرتبط با فعالیت‌های جاری و بهبودها باید بر اساس اطلاعات مطمئنی اتخاذ شوند که شامل دیدگاه‌های همه ذینفعان باشد.

۵ –  توسعه مشارکت کارکنان: سازمان سرآمد از کارکنان سرآمد تشکیل می‌شود، چنین سازمان‌هایی توانائی‌های بالقوه کارکنان خود را در سطوح فردی، گروهی و سازمانی شکوفا می‌کنند،عدالت را رشد داده و کارکنان خود را در امور مشارکت می‌دهند. آن‌ها کارکنان خود را موردتوجه قرار داده و مورد تشویق و قدردانی قرار می‌دهند که منجر به ایجاد انگیزه و تعهد آنان به استفاده از مهارت‌ها و دانش خود به سود سازمان می‌شود.

۶ –  بهبود، نوآوری و یادگیری مستمر: استفاده از دانش ، نوآوری و یادگیری ثروتی است که می‌تواند عامل برتری سازمان باشد و در این میان سازمان‌هایی سرآمد هستند که به آموزش و توسعه دانش به چشم یک ضرورت بنگرند.

۷ –  توسعه شراکت‌ها:  بر اساس دیدگاه تعالی سازمانی باید بین سازمان و شرکا تجاری آن مثل تأمین‌کنندگان (suppliers) و پیمانکاران (sub-contractors )  ارتباط سودمند و دوجانبه برقرار باشد.

۸ – مسئولیت‌های اجتماعی سازمان:  هر سازمان وقتی در مسیر تعالی قرار می‌گیرد که به مسئولیت‌های خود د ر برابر جامعه و محیط‌زیست متعهد بوده و فعالیت‌هایش را با موازین اخلاقی و توقعات جامعه هماهنگ سازد.

اجرای فرآیندهای مدل تعالی سازمانی بر اساس مدل EFQM ، سازمان‌ها را بر اساس یک الگوی جامع به سمت تعالی و سرآمدی هدایت می‌کند. سازمان‌ها با بهره‌گیری از این مدل و الگو قرار دادن آن در سازمان خود با اطمینان قدم در مسیری می‌گذارند که قبلاً توسط سازمان‌های موفق پیموده شده و مدل مذکور در آن‌ها تجربه ‌شده است و لذا ریسک اجرای مدل در سازمان مشتری پائین بوده و سازمان را دچار مشکل نخواهد کرد . بایستی در پیمودن مسیر تعالی فاکتور زمان که لازمه بلوغ سازمانی می‌باشد و استمرار بهبود سازمانی مورد توجه ویژه قرار گیرد .

مزایای عمومی استفاده از مدل تعالی EFQM:

ایجاد مشتریان وفادار و راضی

رهبران موفق

ایجاد درک روشن از هدف سازمانی

مدیریت تغییرات خوب

ایجاد انگیزش بیشتر در سهامداران سازمان

استفاده موثر و بهتر از اطلاعات سازمانی

کارایی بخشیدن به عملیات سازمانی

ایجاد فرصت‌های بهبود در سازمان

حداقل کردن دوباره‌کاری‌ها

نوآوری در سازمان

ایجاد نتایج عالی و عملکرد مالی خوب

مزایای استفاده از مدل EFQM برای مدیریت:

مشاهده ارتباط میان استراتژی و عملکرد سازمان

شرکت کارکنان در تغییرات سازمانی

بهبود مدیریت

مزایای استفاده از مدل تعالی سازمانی EFQM برای رهبران سازمانی:

کمک به رسیدن به استراتژی‌ها

پی بردن به مواردی که برای رهبری مهم است

ایجاد و توسعه فرهنگ تعالی سازمانی

مزایای استفاده از مدل تعالی سازمانی EFQM برای کارکنان:

پی بردن به اهمیت کاری که انجام می‌دهند

ایجاد زمینه‌ای برای پیشرفت کاری

رضایت شغلی